zapping @ aypitivi


Önceki yazımda da kısaca ifade ettiğim gibi uydu teknolojilerinde kanallar 10700 MHz ile 12750 MHz aralığındaki frekanslardan yayın yaparlar. Uydu alıcılarının üzerindeki tuner donanımı ise zaplama yapıldığında yeni kanala ait frekansa ‘tune’ olur. Daha sonra dijital paketler decode edilmek üzere STB’in chipset’ine gönderilir. IPTV teknolojisinde ise isminden de anlaşılacağı gibi TV yayınları  IP paketleri üzerinden gönderilir.

IPTV teknolojisinde bant genişliği gereksinimi çok önemli bir kısıttır.TV paketleri bir noktadan birden çok noktaya 3 değişik şekilde gönderilebilir.

a)  Unicast : Sunucu her bir istemci için ayrı paket gönderir.
b)  Broadcast : Sunucu, ağdaki tüm istemcilere gönderir. (Uydu yayıncılığında gibi, Digiturk yayının Türkiye’deki tüm doğru kurulan çanak antenler alabilir.)
c)  Multicast: Sunucu tarafindan paketin sadece paketi almak isteyen grup içindeki istemcilere gönderilmesi.

Network trafiğine getireceği yük açısından IPTV sisteminde en uygunu Multicast’dir.
224.0.0.0 – 239.255.255.255 aralığı Multicast için reserve edilmiştir. IPTV platformunda kanallar bu IP aralığından specific IP’lerden yayın yaparlar. Her kanalın kendine ait bir IP’si vardır. IPTV alıcısı bir kanalın yayınını izlemek istendiğinde ise ilgili IP adresine ‘tune’ olabilmesi  için IGMP(Internet Group Management Protocol) protokolu kullanılır.

Örneğin 239.254.0.1 adresinden yayın yapan bir kanal olsun. Yayın merkezinden bu adrese UDP(User Datagram Protocol) paketleri gönderilir. STB tarafında bu kanal izlenmek istendiğinde, 239.254.0.1 adresine gönderilen paketleri almak istediğine dair bilgi network’e IGMP join mesajı ile iletilir. Diğer taraftan network’deki router’lar da hangi istemcinin hangi Multicast adresi ile ilgilendiğini sorgular ve sadece paketi almak isteyen istemciye yayın gider. Benzer şekilde yeni bir kanal için önce STB tarafından izlenen kanala IGMP leave mesajı network’a gönderilir. Böylece router’ın sorgusundan sonra artık eski kanala ait UDP paketleri STB’a gönderilmemeye başlar.

IPTV’de zapping süresi sistem tasarımına göre  2-4 sn. arasında değişiklik göstermektedir

Yukarıdaki tablodaki değerler yaklaşık değerler olup network yükünün ne kadar artırmak istendiğine göre değişir.

Özetle, uydu alıcıları ile karşılaştırıldığında  zapping süresinin daha uzun olduğu görülüyor. Ancak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki getireceği yeniliklerle yaşam tarzınızı etkileyebilecek IPTV teknolojisinin bu zaafiyeti göz ardı edilecektir.

Zap Zap Zapping

Birçoğumuz akşam eve geldiğimizde TV’nin karşısına geçip onlarca hatta yüzlerce defa zapping yapıyoruz. Bazen izlediğimiz program reklam girdiği zaman refleks olarak bazen de sadece can sıkıntısından elimiz kumandanın kanal değiştirme tuşuna gidiyor.

Zapping süresi, kanal değiştirme tuşuna basıldığı andan yeni kanala ait ses ve görüntü bilgisinin ekranda gösterildiği ana kadar geçen zaman olarak ifade ediliyor.

Türkiye’de çok yaygın olarak kullanılan uydu alıcılarında zapping süresi, müşteri şikayetleri arasında üst sıralarda yer almaz. Türkiye’de yaklaşık 18 milyon hane olduğu tahmin edilirken, bu hanelerin 10 milyonunda uydu alıcısı olduğu düşünülüyor. Digiturk ve Dsmart alıcıları da 10 milyonluk bu dilime dahil.

Uydu teknolojisinde kanallar kendileri için tanımlanmış belirli bir frekanstan yayın yaparlar. Her bir kanal tek bir frekanstan yayın yapabildiği gibi tek bir frekanstan birden fazla kanal da yayın yapabiliyor. Örneğin Skyturk 12650 frekansından tek başına yayın yaparken NTV, Cnbc-e, e2, NTVSpor gibi Doğuş grubu kanalları Turksat uydusu 11054 kHz frekansından yayın yapmaktadır. Uydu alıcılarında zapping süresi tipik olarak 1-2 saniyedir. Bu süreyi belirleyen etmenler ise temelde şunlardır:

* STB üzerindeki tuner’in kalitesi: Tuner, uydu alıcılarının TV sinyalini alabilmesi için ilgili frekansa kitlenmesini sağlayan,çanak antenden gelen kablonun takıldığı elektronik donanımdır. Bu donanım işlevini ilgili driver yazılımı  ile yerine getiririr. Tuner donanım ve yazılım kalitesi tuning (yeni frekansa kilitlenme) süresini belirleyen önemli bir etmendir.

* Yeni kanal ile eski kanalın aynı frekansta olup olmaması: Örneğin NTV kanalından SkyTurk kanalına zaplarsanız uydu alıcınızın  tuner’inin  ilk olarak 11054 frekansına kilitlenmesi gerekir.  NTV’den e2’ye geçtiğinizde ise iki kanal da aynı frekansta olacağı için tuning gerekmemektedir. Aynı frekanstaki kanallar arasındaki geçişte zapping süresi tuning süresi kadar daha kısa olacaktır.

* Yeni kanala ait symbol rate değeri: Mutlaka farketmişsinizdir, kanallar yayın yaptıkları frekans bilgisini anons ederken sembol hızı bilgisini de ifade ederler. Sembol hızı ne kadar yüksek olursa  frekansa kilitlenme süresi de o kadar kısa olur. Diğer taraftan sembol hızı değeri düştükçe kanala kilitlenme süresi de uzayacaktır. Örneğin, sembol hızı 30000 olan NTV Paketinin frekansına kilitlenme süresi sembol hızı 5200 olan TGRT Paketinin frekansına kilitlenme süresinden kısa olacaktır.

Digital Platformlar pazarlama amaçlı olarak kanalları istediğiniz şekilde sıralamanıza izin vermezler. Kurulum sırasında kanallar operatorun belirlediği sıraya göre dizilirler. Örneğin Digiturk en değerli kanalı Lig TV için 77 numarasını kullanarak müşterilerini çok fazla zaplanmayan yüksek rakamlara zaplatmaya ve daha az izlenen kanallarının ratingini artırmaya çalışmaktadır. Dolayısıyla zapping süresini optimize etmek için kanalların sıralaması ile oynayamazsınız.

Yazımın başında da ifade ettiğim gibi uydu alıcısı kullanıcıları arasında zapping süresinden şikayetçi olan kullanıcı sayısının fazla olduğunu düşünmüyorum. Yine de digital platformların dışında kalan yaklaşık 7 milyonluk uydu alıcısı kitlesine zapping süresini kısaltabilmeleri için iki önerim var.

1. Uydu alıcısı alırken bir uzmana danışarak tuner’i kaliteli bir alıcıyı tercih etmek
2. Kanalları sıralarken ardışıl kanalları farklı frekanstan olacak şekilde değil, aynı frekenstan yayın yapan kanalları bir arada gruplayacak şekilde sıralamak

Bu iki konuya dikkat edilirse ortalama zapping süresinde yarım saniyeye yakın azalma sağlanabileceğini tecrübelerime dayanarak iddaa edebilirim.

Sonraki yazımda IPTV platformunda kanal değiştirme sürecinde neler gerçekleştiğini anlatmaya çalışacağım.