TTNET, IPtivibu adıyla IPTV servisinin lansmanını yaptı.

TTNET, uzun süredir merakla beklenen IPTV servisinin lansmanını 24 Eylül 2010 tarihinde yaptı. Türkiye’de ilk defa TTNET tarafından sunulan servis Türk Telekom altyapısını kullanıyor.

IPtivibu, genişbant internet bağlantısı üzerinden iletilen yeni nesil bir TV platformu. Tüm dünyada yaygın örnekleri bulunan IPTV teknolojisinin Türkiye pazarındaki bu ilk örneğine TTNET tarafından IPtivibu marka ismi verildi. Son kullanıcılara yepyeni bir yaşam tarzı sunacak olan bu yeni TV platformunun sahip olduğu birçok temel avantaj mevcut.

IPtivibu ile ilgili detaylı bilgilere bu adresten erişilebilir. Bense bu yazımda genel olarak IPTV teknolojisinin alışageldiğimiz TV teknolojilerine göre sahip olduğu 3 temel artıdan bahsedeceğim. Daha sonra IPtivibu servisi ve özellikleri hakkında birçok yazı yazmayı planlıyorum.

Neredeyse sınırsız içerik : Seç izle servisleri sayesinde sadece TV kanallarına (ATV, Star, Kanal D vb.) bağımlı kalmayacaksınız. Sanal bir film kütüphanesine sahip olduğunuzu -DVD arşivi gibi- hayal edin. Böylece size güzelce sınıflandırılmış filmler arasında gezinmek ve canınızın istediği filmi seçmek kalıyor. Tekrar izle servisi ile geçtiğimiz 1 haftaya ait populer içerikleri canınızın istediği zaman izlemek mümkün oluyor. Örneğin ben bu satırları yazarken bir yandan da „Ezel“ in geçtiğimiz hafta yayınlanan bölümünü izliyorum.

Etkileşimlilik: Uydu alıcıları sadece yayını alabilirken, IPTV alıcıları çift taraflı iletişime olanak tanır. (dönüş yolu vardır) Böylece sadece yayını almakla kalmayıp, herhangi bir sunucu veya platformdaki diğer IPTV alıcıları ile iletişime geçmek de mümkün olabilmektedir. Arkadaşlarınıza film önerebilir, mesaj gönderebilir, yayınlanmakta olan ankete veya yarışmaya katılabilirsiniz. IP tabanlı bu sistemde teorik olarak IPTV alıcısı aracılığıyla internet erişimi olan bir PC ile yapabildiklerinizi yapabilirsiniz. Pratik olarak ise IPTV alıcılarındaki donanımsal ve yazılımsal kısıtlar bazı uygulama ve servislerin kullanımını zorlaştırabilir. Örneğin, kumanda aracılığı ile yazı yazmak, klavye ile yazmak kadar kolay olmayabilir. STB üzerindeki işlemci veya hafıza birimleri bazı uygulamalar için yetersiz kalabilir. IPTV alıcısının üzerinde koşan yazılımın desteklemediği özellikler olabilir.

Kişiselleştirme : Film kütüphanesindeki yüzlerce içerik arasından seçim yapmak hiç de kolay olmayabiliyor.
Günümüzde dijital medya tüketicileri kendi kişisel zevkine hitap etmeyen, dahil olduğu segment tarafından beğenildiğine emin olmadığı içerikleri tüketmek istemiyor. Çünkü kısıtlı boş zamanlarında izleyebileceği/dinleyebileceği içerik sayısının sınırlı olduğunu çok iyi biliyor. İşte bu yüzden kullanıcı alışkanlıklarını takip ederek doğru içerik önerileri sunmak yüksek müşteri memnuniyeti sağlamak adına altın değerinde. Bu konuda TiVo çok güzel bir örnek. Örneğin ben dram türündeki filmlerden hoşlanıyorum. Korku-gerilim türü filmler sevmiyorum. Film zevkine çok güvendiğim birkaç arkadaşım var. Onların önerdiği filmleri tereddütsüz izlerim. IPTV sisteminde bazı algoritmalar kullanarak daha önceki seçimlerime göre veya arkadaşlarımın seçim ve önerilerine göre benim zevkime uygun, bana özel içerikler önermek, bulunduğum şehire, hisse senedi portföyüme göre servisler sunulması mümkün.

Sonraki yazılarımda TTNET IPtivibu hizmeti hakkında detaylar vereceğim. 

Gözünaydın Türkiye, IPtivibu geldi !

Tivibu – Part3

Tivibu hakkındaki bu 3. ve son yazımda (bkz.:I. ve II.) yakın zamanda TTNET müşterilerine sunulacak olan IPTV servisi ile Tivibu arasındaki farklara kısaca değineceğim.

Aslında hem WebTV servislerinin (hulu, Tivibu, justin.tv vb.) hem de IPTV servislerinin (BT Vision, U-Verse TV, Orange vb.) video iletimi IP tabanlıdır. Ancak WebTV ile IPTV arasında sektörde kabul edilen iki önemli fark vardır.

1.  Video, IP altyapısı üzerinden PC’ye stream edilirse WebTV, STB’a stream edilirse IPTV olarak adlandırılır.

Bu konudaki ayrım çok açıktır. IPTV servisi veren operatorler için STB maliyeti toplam yatırım maliyetinin önemli bir bölümünü( %60 civarı ) oluşturur. STB ve TV arasındaki bağlantı ile (SCART veya HDMI) gelen video içeriğinin TV’ye aktarılması kolaylıkla gerçekleşir. WebTV’de ise operatorunuzun sunduğu içeriği pahalı TV’inizde izlemek  isterseniz, PC veya notebook’unuzdan TV’inizin „PC in“  girişine bir kablo çekmeniz gerekecektir. TV’inizin yanında duran bir PC veya notebook ve TV ile aradaki bağlantı kablosu  salonunuzdaki genel şıklık algısını olumsuz etkileyebilir. Son olarak PC veya notebook başında TV izlemekle kanepenizde uzanarak TV izlemenin arasında fark da aşikardır.

2. IPTV hizmeti kapalı bir network altyapısı üzerinden iletilir ve QoS(Quality of Service) uygulanır. Diğer bir ifade ile IPTV servis kalitesinin garanti edilmesini gerektiriyor. IPTV kapalı devre bir networktür. WebTV servislerinde PC veya notebook ile izlenen yayının kalitesinde „last mile“ belirleyici olmaktadır. Telekom sektöründe „Last mile“ bir müşteriye veya son kullanıcıya sağlanan fiziksel bağlantı hizmetinin son ayağını ifade eder. Diğer bir ifade ile network’deki son uç bileşen ile müşterinin evi arasındaki bağlantıdır. Diğer taraftan IPTV servisinde „Last mile“ fiberoptik kablo ile bağlanarak yayın merkezi ile müşterinin evi arasında yüksek hızlı bir bağlantı yapılmasına olanak sağlar. Özetle, IPTV hizmetlerinde WebTV servisine göre daha yüksek kaliteli, sürekli ve dayanıklı bir servis beklemek yalnış olmaz.

 

D-Smart – TRT HD – HD-en

D-Smart bence ticari faaliyete geçtiğinden beri en akıllıca hamlesini yaptı. Daha önce HD içerik konusuna iki yazımda ( I ve II) değinmiştim. D-Smart son günlerde yaptığı atak ile halihazırda Türkiye’nin en zengin HD içerik sağlayıcısı oldu. Bu stratejik hamleden bahsetmeden önce HD içeriğin neden bu kadar önemli olduğundan ve D-Smart’a getireceği rekabet avantajından bahsedeceğim.

LCD , LED veya Plazma TV alacak/alan arkadaşlarıma hep aynı tavsiyede bulunuyorum. Yaşayacağınız deneyimde en az TV kalitesi kadar önemli olan bir diğer etmen de içerik kalitesi. İzleyeceğiniz içerik kalitesiz oldukça en pahalı TV’yi de alsanız arzuladığınız keyfi yaşamazsınız. İçeriğin kalitesi ile ifade etmek istediğim aslında temel olarak çözünürlük. HD çözünürlükler 720p ve 1080i günümüzün en yüksek çözünürlükleri. Birçoğunuzun da farketmiş olduğu gibi teknomarketlerdeki TV’lerin neredeyse tamamında demo amaçlı HD içerikler kullanılmakta çünkü ancak HD formatındaki yayın ile TV’nizden gerçek verimi alabilirsiniz. Alışageldiğimiz SD içerikler (ana haber bültenleri, sabah programları vb.) geniş ekran TV’lerde gösterilirken yazılım ile upscale edilirler ve bu işlem sırasında bir kayıp oluşur. Bir örnekle anlatırsak dikdörtgen bir tepsi içine tepsinin 5’te biri büyüklüğünde kare şeklindeki bir örtüyü tam olarak yerleştirmek için örtüyü köşelerinden tutup çekiştirdiğinizi düşünün. Örtünün dokusunda ve şeklinde bir bozulma olacaktır. İşte geniş ekran HD-ready TV’nizde ana haber bültenini izlerken yaşadığınız da buna benzerdir. Unutmamak gerekir ki HD-ready bir TV alırken SD yayınların nasıl gösterildiği de çok önemli bir paremetre olmalı çünkü halen içeriklerin büyük bölümü SD formatında.

Malumunuz dünya kupası başladı. Dünya kupası maçlarını HD kalitesinde izlemek ise hemen her erkeğin büyük arzusu. TRT HD beni şaşkınlığa uğratarak (bkz.: BBC – Teknoloji = TRT ) dünya kupası maçlarını TRT HD kanalından yayınlamaya başladı. TRT HD kanalı Turksat uydusundan şifreli yayın yapıyor. TRT HD kanalında dünya kupası keyfini yaşamak için ya HD-Smart cihazına sahip olmanız ya da Teledünya abonesi olmanız gerekiyor. Digiturk aboneleri ve normal uydu alıcısı sahipleri bu keyiften mahrum kalıyorlar. Sadece dünya kupasını HD olarak izlemek için HD-ready TV sahipleri tarafından bu iki platforma gösterilen talepte önemli bir artış olduğunu düşünmek yanlış olmaz.

HD-en, Doğuş Grubu’na ait çok genç bir HD kanalı. Bu kanalda NTV, NTV Spor, CNBC-e ve e2 kanallarında seçilmiş içerikler HD olarak yayın yapacak. Avrupa Basketbol Şampiyonası, la liga ve nba maçları, Heroes, 24 , Nip/Tuck vb. diziler HD-en kanalında olacak. Eminim bu içerikleri HD olarak izleyebilecek olmak hepinizi heyecanlandırıyor. HD-en kanalının sadece D-Smart’da olacak olması  D-Smart için şüphesiz önemli bir rekabet avantajı sağlayacak.

TRT HD ve HD-en kanalları ile birlikte D-Smart platformundaki HD kanal sayısı 10’a çıkmış oldu. Bu iki kanalın Digiturk platformunda değil de D-Smart platformunda yer alacak olmasını strateji ve rekabet açısından değerlendirelim.

Öncelikle şunu belirtmek gerek ki HD-en kanalı şifreli yayın yapıyor. TRT HD kanalı da dünya kupasının yayın haklarına sadece Türkiye’de sahip olduğu için ve uydu yayını Türkiye dışına da ulaştığı için maçları şifreliyor. Şifreli bu yayını alan D-Smart ve Teledünya, TRT’den aldıkları şifre ile yayını çözüyor ve kendi platformlarına uygun hale getiriyor. Dolayısıyla herhangi bir HD uydu alıcısı ile HD-en kanalının ve dünya kupası maçlarının izlemesi mümkün değil.

D-Smart kanalları Turksat uydusu üzerinden yayın yaparken Digiturk kanalları Eutelsat uydusu üzerinden yayın yapmakta. Bu operasyonel farkın iki kuruma da sağladığı üstünlükler ve zayıflıklar var. Tahmin ediyorum Eutelsat uydusunda bu iki HD kanal için yer açmak kısa vadede mümkün olmamış olabilir. Turksat uydusu ise kapasite açısından uygun durumda. Bu iki değerli HD kanalın Digiturk’te değil de D-Smart’ta olmasının sebebi bu teknik kıstas olabileceği gibi ticari bir boyutu da olmuş olabilir. Digiturk’un platformunda yer almak isteyen SD kanallardan Eutelsat uydusundaki kapasite kullanımı karşılığında yıllık 450.000$ talep ettiğini okumuştum. HD kanallar için bu bedelin çok daha fazla olacağı aşikar. Bir kamu kuruluşu olan TRT’nin HD kanalını ulaştırabileceği en geniş kitleye ulaştırmayı hedeflemesi beklenir ancak Digiturk’un talebi mali açıdan kabul edilemez olmuş olabilir. TRT HD kanalı dünya kupası sonrası şifresiz yayın yapacaktır ve normal HD uydu alıcısı ile de izlenebilecektir.

Ulaşılabilecek kitle açısından bakıldığında, HD-en kanalının da en geniş kitleyi hedeflemesini beklerim. Bugün itibariyle HD decoderlerin penetrasyon oranı halen çok düşük. Digiturk Plus cihazı, HD-Smart cihazı, teledünya HD cihazı ve  piyasada satılan normal HD alıcıları sadece ufak bir yüzde oluşturuyor. HD-en kanalı şifreli yayın yapmayı seçmiş. O halde sadece HD-Smart kullanıcılarına ulaşabilecekler. Yüksek maliyetler düşünüldüğünde bu kararı anlayabiliyorum (muhtemelen D-Smart ile gelir paylaşımı modelinde anlaştılar) ancak bu şekilde sadece birkaç onbin HD-Smart kullanıcısına ulaşabilecekler. Bense diğer Doğuş grubu kanalları gibi ulaşabilecekleri kadar geniş bir kitleye ulaşmayı hedeflemelerini beklerdim.

Özetle, D-Smart’in portföyüne eklediği bu iki kanal ile pazardaki çok da iyi olmayan algısına rağmen HD-Smart abone sayısında patlama yaşaması muhtemel. Digiturk ise belki de girdiği büyük finansal yükün de ağırlığıyla HD içerik konusunda rakibinin oldukça gerisinde kalarak tüm satış ve pazarlama yaklaşımlarını futbol üzerine kurmaya çalışıyor.

Tivibu – Part2

Tivibu uygulaması Turk Telekom şirketlerinden Argela firması tarafından geliştirildi. Uygulama Microsoft Silverlight teknolojisini kullanıyor. Aslında en baştan başlayalım. Tivibu bir WebTv hizmeti.Tüm dünyada bunun birçok örneği var. hulu.com, justin.tv yurtdışındaki başarılı örnekler. Türkiye’de ise Doğuş grubunun başarısız sipru örneği vardı.

TTNET müşterileri internet erişimi olan her noktadan Tivibu servisine ulaşabiliyor. Tivibu servisini kullanabilmek için PC veya notebook’unuzda Windows işletim sistemi olması gerekiyor. Mac ve Linux işletim sistemlerine uyumluluk için çalışmalar devam ediyor.

Halihazırdaki Tivibu servisleri ise şöyle:

  •  Yerli ve yabancı kanallar
  •  Geri al İzle / Durdur izle: 15 dakika’ya kadar TV yayının geriye alıp sarabilirsiniz. Ayrıca yayını durdurup sonra kaldığınız yerden başlatabilirsiniz. Bu özelliğin ingilizcedeki karşılığı „timeshifting“. „Durdur izle“ ve „Geri al İzle“ kullanımları ilk defa -bildiğim kadarıyla- Tivibu ile Türkçe’mize girdi.Kullanım şekline (Use case) bir örnek vermek istersek,şampiyonlar ligi finalinin sonunu izlemek için havaalanında notebook’unuzu açıp Tivibu uygulamasını çalıştırdınız, Maçı gösteren kanalı açtığınızda maçın kaçırdığınız bölümünde gol(ler) olduğunu gördünüz. Tivibu’da maçın son 15 dakikalık bölümüne geri dönüp izlemeniz mümkün. Bu servisin şimdilik popüler 10 kanalda mevcut olduğunu da not düşelim.
  • Seç İzle / Kirala İzle: Endüstride VoD(Video on Demand) diye bilinen servis. Geniş bir içerik kütüphanesinden seçim yapma şansı tanıyor. „Seç izle“ kategorisindeki içerikler için ek bir ücret ödenmesi gerekmez. Ancak „Kirala İzle“ kategorisindeki daha yeni ve kaliteli içeriklerin 3 TL’ye kadar bir ücreti var.
  • Tekrar İzle: Yine bilinen adıyla „catch-up TV“. Çılgınlar gibi dizi izlenen ülkemizde 1 hafta öncesine kadar kaçırdığınız dizileri/içerikleri daha sonra izlemenize olanak sağlayan servistir.Artık dizinizin yayınlandığı güne göre program yapmanıza gerek yok. Mesela ben Ezel’i pazartesi günü değil, ne zaman fırsat bulursam izliyorum. 

Yayın kalitesi hizmet alınan internet bağlantısının anlık durumuna göre 300 Kbps, 6000 Kbps ve 1 Mbps arasında dinamik olarak geçiş yapmaktadır. Yukarıdaki görüntüyü Ezel’in son bölümünden printscreen ile capture alarak yarattım. Görebileceğiniz gibi video kalitesi güzel.

Son olarak şunu hatırlatmak gerekir: Tivibu ile almış olduğunuz video servisi  internet kotasından düşmektedir.

Tivibu – Part1

Tüm dünyada telco operatorleri bir dönüşüm yaşıyor. Özellikle cep telefonlarının yaygınlaşması ve mobilleşen yaşam biçimleri neticesinde ev telefonu kullanımında önemli bir daralma söz konusu oldu. Bugünün ülkemizde cep telefonu penetrasyonu %100’ü de aştı. GSM sektöründeki aşırı rekabet sonucunda cep telefonu üzerinden ses servisi de çok ekonomik hale geldi. Sonuç olarak tüm dünyada telco operatorlerinin ses gelirlerinde düşüş trendi  gözleniyor. Tüm bu gelişmeler telcolar için bir değişim, gelişim ve dönüşümü zaruri hale getirdi.

Bu sürecin doğal bir parçası olarak telecom şirketleri medya söktörüne hızlı bir giriş yaptı. Telekom sektöründe özellikle son yıllarda sıklıkla teleffuz edilen üçlü oyun(triple-play) çerçevesinde TTNET Şubat 2010’da lansmanı yapılan Tivibu ile video servisini de portföyüne ekledi. Üçlü oyun kavramı ses, veri ve televizyon servislerinin içiçe geçerek sinerji yaratması anlamında kullanılıyor. Hatta bu üçlüye kablosuz iletişim seçeneği de eklendiği zaman „quadraple play“ deniliyor. TTNET, Tivibu ile sadece ISP değil, artık video içeriği sağlayıcısı da olmuş oldu.

Bu hafta Tivibu’nun 200.000 aboneye ulaşmış olduğu haberini aldık. Lansmanın üzerinden daha 4 ay bile geçmeden ulaşılan abone sayısı hepimizi hem mutlu etti hem heyecanladırdı, hem de daha sıkı çalışma konusunda bizi motive etti. Önümüzdeki dönemde tivibu hakkında bir yazı dizisi hazırlayacağım. Bu yazılarımda temelde iki soruya cevap vermeye çalışacağım.

1. Tivibu nedir ? Ana hatlarıyla tivibu servisinin özellikleri nelerdir ? ( Bu yazılarımda servisin kullandığı teknolojiden bahsedeceğim.)

2. Tivibu ile IPTV’nin farkı nedir ? (Bir WebTV hizmeti olan Tivibu’nun yaklaşık 1,5 senedir üzerinde çalıştığımız IPTV teknolojisi ile farklarına değineceğim.)