Turkiye 2013 Sayisal TV Tahminleri Degerlendirmesi

Yaklasik 1 sene once Turkiye 2013 Sayisal TV tahminlerimi yazmistim.

2013 2014

Bu yazimda 2013 tahminlerimin degerlendirmesini yapip, geride biraktigimiz yili gozden gecirecegim:

  • Pay-TV pazari buyumeye devam edecek: Bu zaten gerceklesecegi cok asikar olan bir tahmindi. Tum dunyada oldugu gibi, Turkiye’de de eglence sektoru buyuyor, tuketiciler her gecen gun eglence icin cuzdanlarindan daha fazla butce ayirmaya yaklasiyorlar.
  • TV + Internet bundle tekliflerin artmasi: Artik TV+Internet sektorde neredeyse standart hale geldi. Oyuncularin tamamina yakini TV ile beraber internet de sunmaya basladilar. Bunun icin gerekli altyapi ve entegrasyon surecleri yeterince olgunlasti ve bundle teklifler abonelik iptalleri icin guclu caydirici oldu.
  • OTT pazarinda konsolidasyon ve yeni oyuncular: 2013 yilinda herhalde en populer kavramlarindan biri OTT oldu. Turkiye’deki OTT pazari olgunlasti, kullanim aliskanliklari, teknolojik altyapi hazir hale geldi. Akamai raporuna gore 2013 2.ceyrek itibariyle Turkiye’deki ortalama internet hizi 3,7 mbps’e ulasmis durumda. Muhtemelen yil sonu itibariyle daha da artmis olmali. Internet altyapisi bu haliyle OTT servislerinin son kullaniciya dogrudan, kesintisiz ve kaliteli bir sekilde saglanmasi icin yeterli imkani sagliyor. 2013 yili boyunca bircok yeni OTT servisi faaliyete gecti. Bunlarin arasinda cok azi surdurulebilir bir is model oturtmayi basarmis durumda. Yeni ve mevcut OTT oyuncularinin cogu ayakta kalmakta zorlaniyor.
  • Adil Kota Noktasi arttirilabilir/degistirilebilir: Degerlendirmemde artan bant genisligi ve video tuketimine bagli olarak AKN’nin 80-100 GB seviyesine arttirilabilecegini soylemistim. TTNET ve Superonline tarafindan sunulmaya baslanan 100 GB AKN’si olan paketler bu tahminimi dogruladi.
  • Pay-TV operatorler ve kanallar ile Smart-TV ureticileri arasindaki isbirlikleri artarak devam edecek: Smart TV’ler yayginlastikca ve servis saglayici ve yayincilar iceriklerini internet uzerinden sunulabilir hale getirdikce gercekten de Smart TV’ler uzerinden sunulan icerik teklifleri hizla artti. Ancak yine de arastirmalar adaptasyon ve kullanim oranlarinin beklenen seviyelerin uzaginda oldugunu, Smart TV’lerdek’ uygulamalarin  bir pazarlama araci olmanin otesine gidemedigini goruyoruz, tuketiciler televizyonlarin ‘smart’ olmasiyla cok da fazla ilgilenmiyor gibiler. Televizyondan beklentilerin en basinda hala sik bir tasarim, ustun bir goruntu kalitesi  gibi konular geliyor.
  • Android STB’lar retail pazarinda pazar payini arttiracak: Bu sene piyasada satilan Android STB ve stick sayisi ve cesitliliginde gercekten artis oldu. Ancak fiyat seviyesi olarak cazip seviyelere (150-200 TL civari) henuz ulasamadi. Muhtemelen onumuzdeki sene daha makul fiyat seviyelerine gelecektir.
  • Ikincil ekran uygulamalari ve twitter hashtag etkisi: Twitter-TV entegrasyonunun hizla arttigi, neredeyse bir standart haline geldigi bir TV sezonunu geride biraktik.  Twitter, TV izleme verisi, sunumu vb. konularda her gecen gun daha da buyuk oynuyor. Bu sene 2 sirket satin almasiyla bu konuda yatirim yapmaya devam etti. Kasimdaki guncelleme ile twitter uygulamasina kesfet bolumune “TV trendleri” de eklendi.(simdilik sadece US’de gecerli)
  • HD kanal sayisi daha da artacak/ 3D pek de parlayamayacak: Pay-TV operatorlerinde HD kanal sayisi surekli olarak artiyor beklendigi uzere. Yine tahmin ettigim gibi sinema disinda 3D icerik pek de ilgi cekmedi yil boyunca. Bu noktada dikkat cekici konu Turksat uzerinden sifresiz sunulan HD kanal sayisinin halen cok az olmasi. Bugun elektronik marketten HD FTA bir uydu alicisi aldiginizda izleyebileceginiz kanallar sadece TRT HD, TRT1 HD, Semerkand HD, ATV HD ve A Haber HD. Bu orta ve bati Avrupa ulkelerine gore cok az.
  • Pay-TV oyunculari arasinda veya yabanci bir oyuncu tarafindan Birlesme & Satin alma olabilir mi? : Yilin buyuk bolumunde Digiturk’un satis haberleri gundemdeydi. Ancak yilin sonuna gelmemize ragmen bu konuda bir gelisme olmadi. Onumuzdeki senelerde oyuncular arasinda kartlarin yeniden dagitildigini gorebiliriz.

Degistirin, HD’ye gecin!

Turkiye degisiyor, buyuyor ve onumuzdeki yillarda da buyumeye devam edecek gibi gozukuyor.

Degisim, TV uzayinda da buyuk bir devinim ile devam ediyor. Bu alanlardan bir tanesi de yayin kalitesi. 2000 yilina girerken baslamis olan HD donusumu artik olgunluk evresinde.

Gercek bir HD deneyimi icin TV, yayin ve decoder uclusunun bulusmasi gerekiyordu. Bu uclu arasinda TV sektoru bugun 3D, Ultra HD TV‘lerde oldugu gibi en onden gidiyor. Cunku TV ureticilerinin gelir kaynagi yeni TV satislari. Bugun, piyasada HD-ready destegi olmayan TV bulmak neredeyse imkansiz. HD destekli TV’ler HD icerigi gostermeye yetenegine sahipler ancak onceki adim mevcut HD icerigin decode edilmesi. Bu vazifeyi gorecek HD STB’lar(H.264 formatini decode edebilen) da artik yeni degil. Ilk ciktiginda 500 TL civari olan HD alicilar bugun retail’de 100-150 TL’ye satin alinabiliyor. Turkiye’de pay-TV operatorler arasinda HD alicilari pazara ilk sunan 2007 yilinda Digiturk Plus markasiyla Digiturk olmustu.

Tripod’un 3.ayagi ‘HD icerik uretimi’ ise digerlerini en geriden takip edeni. Aslinda TV ve decoder ureticilerine kiyasla temel gelir kaynaklari cihaz satisi olmadigi icin aceleleri olmamasi surpriz degil. Bununla beraber HD icerik uretimi icin tum yayincilik ekipmanlarini yenilemek icin hatiri sayilir bir yatirim yapmalari gerekti. Sadece bununla da sinirli degil. Onemli gider kalemlerinden birisi de HD yayin maliyeti. Sikistirma teknigindeki MPEG2-H264 gecisi gerceklesmemis olsa HD yayincilik muhtemelen cok cok daha pahali olacak,muhtemelen karliligi da tartisilir olacakti. (H265 sikistirma teknegi de yolda. Tivilogy elbette H265’i de daha once yazmisti)

Neyse, bugun, 2013 yilinda HD yayin yapan kanal sayisi bir hayli fazla. Artik deneysel bir konsept asamasindan olgun bir ticari teknolojiye coktan donustu. Muhtemelen 10-20 yil sonrasinda SD yayin gordugumuzde 1980’lerde siyah-beyaz yayin goren buyuklerimizin hissettiklerini hissedecegiz. (Ilk HD yayin izlediginizde neler hissettiginizi hatirliyor musunuz?)

TV sektorunde neredeyse her yere dokunan bu hacimli teknoloji sicramasinda goz ardi edilmemesi gereken bir nokta var. HD yayini izlemek icin  muhtemelen aylik, duzenli bir odeme yapmaniz gerekmesi. Bunun temel sebebi de yukarida bahsettigimiz ek maliyetler. HD yayin icerigini uretmek icin, bu icerigi satin almak icin ve daha da onemlisi hanelere ulastirmak icin katlanilmasi gereken maliyetler. Eger BBC, TRT gibi toplumsal bir fayda gozeten bir kurum degilseniz HD yayini FTA(free-to-air) yapmaniz pek de  sik rastlanan bir durum degil.

Bugun Turkiye’de ucretsiz izlenebilecek kanallar sunlar:

  • TRT HD
  • TRT1 HD
  • ATV HD
  • A Haber HD

 

Daha fazlasini istiyorsaniz Pay-TV operatorlerden birine ugramaniz gerekecek.

 

Tivilogy Turkiye 2013 Sayisal TV tahminleri



  • Pay-TV pazari buyumeye devam edecek: 2012 3 Ceyrek sonu itibariyle 6,2 milyonu gecmis olan Pay-TV abone sayisinin 2013 yilinda da artmaya devam edecegini ve 2013 yil sonu itibariyle 7 milyona yaklasacagini tahmin ediyoruz. Ayrica Turkcell TV’nin 2013 yilinda pazarin yeni oyuncusu olarak sahne alacagini dusunuyoruz. Rekabetin kizismasi ve artan rakabet sonucunda genel servis kalitesinin artmasini umuyoruz.
  • TV + Internet bundle tekliflerin artmasi:D-SmartTeledunya ve TTNet tarafindan sunulan TV ve internet servislerini tek fatura ile sunan tekliflerin cesitlenerek artacagini dusunuyoruz. Bu cifte onermenin D-Smart’in 3.ceyrekteki 91K net abone kazanimina hatiri sayilir katki sagladigini dusunuyoruz.
  • OTT pazarinda konsolidasyon ve yeni oyuncular: Sektorde 2012’de bircok yeni OTT servisi (Digiturk Play, Tvyo, Turkcell TV vb.) duyuruldu. Bunun yaninda surdurulebilir bir is modeli yakalayamayip pazara veda eden oyuncular(Or: filmclub) da oldu. 2013 yilinda da OTT kelimesini sik sik duymaya devam edecegiz gibi gozukuyor. D-Smart ve Teledunya’nin OTT servisleri ile tanisabilir, cazip bir deger onerisi sunamayan irili ufakli bazi servislerin sahneden cekildigine de tanik olabiliriz. Apple iTunes ile fark yaratabilecek mi gorecegiz. Kimbilir belki yilin son ceyreginde Netflix Turkiye ile de tanisiriz.
  • Adil Kota Noktasi arttirilabilir/degistirilebilir:  Bilindigi gibi halihazirda TTNet aboneleri kotasiz internet de kullaniyor olsa 50 GB’i gectikten sonra Adil Kullanim Noktasi (AKN) uygulamasis geregince hizlari 3 Mbit’e dusuruluyor. Superonline aboneleri de benzer bir durum ile karsi karsiya. 2013’te artan bant genisligi ve video tuketimine bagli olarak AKN’nin 80-100 GB seviyesine arttirilabilecegini degerlendiriyoruz.
  • Pay-TV operatorler ve kanallar ile Smart-TV ureticileri arasindaki isbirlikleri artarak devam edecek: Internet baglantisi yapilmis Smart-TV’lerin (Turkiye”de oran %13) Pay-TV operatorleri ve kanallar icin scale imkani sagladigi malum. Yatirim maliyetinin altina girmeden iceriklerini/servislerini son kullaniciya ulastirmak icin yepyeni bir kanal. Turkiye’de 4 milyon Smart TV’nin %13’unun cevrimici oldugunu dusunursek 500K’dan fazla hanelik bir potensiyelden bahsediyoruz. Elbette bu haneler arasinda zaten abone olanlar var ancak yine de azimsanmayacak ve buyuyen bir segment. Smart-TV uzerinden erisimde temel sorun her TV ureticisi icin farkli uygulama gerekliligi. (Samsung, LG, Vestel ve Arcelik/Beko toplaminin toplam TV hacminin yaridan fazlasi oldugunu tahmin ediyoruz) Bugun itibariyle Digiturk’un Vestel ve LG Smart TV’lerde, Tivibu’nun Vestel, Turkcell TV’nin de LG Smart TV’ler icin uygulamasi bulunuyor. Vestel Smart TV’ler yerli icerik konusunda rakiplerine fark atiyor. 2013’te bu uygulamalarin cesitliliginin onemli olcude arttigini gorecegiz. 2013’te ozellikle Samsung ve Arcelik TV’lerde hem kanallara ait hem de servis saglayicilara ait app’larin sayisinin artmasini bekliyoruz.
  • Android STB’lar retail pazarinda pazar payini arttiracak: Android isletim sistemi smartphonelar, tabletler, fotograf makineleri derken STB urun segmentine de geldi. Su anda pazarda cok sayida Android STB mevcut. Fiyat olarak da makul seviyelere gelmeye basladilar. Bu cihazlar retail piyasasinda pazar payini arttirmaya devam edecektir. Herhangi bir uydu alicisi almak yerine 1080p destekleyen, Angry birds tarzi gelismis oyunlar ve Android market uzerinden sayisiz uygulamayi TV ekranina tasiyan bu cihazlarin yeni trend olmais surpriz olmaz. Pay-TV operatorleri guvenlik acisindan ve tum kontrolun kendilerinde olmasini istediginden bu cihazlari sunmasalar da, parekandede her yil 1,5 milyon uzerinde STB’in satildigi pazarda Android STB’larin pazar payi artacaktir.
  • Ikincil ekran uygulamalari ve twitter hashtag etkisi: Yerli dizilerin populerliginin 2013’te de devam etmemesi icin herhangi bir sebep gozukmuyor. Artan akilli cihaz ve tablet penetrasyonunun da etkisiyle TV izlerken twitter ve facebook tarzi soysal medya uygulamalarinin kullanim yogunlugunun artmaya devam edecegi asikar. Diziyi izlerken tanimadiginiz insanlarla sanal bir kanepeye oturmak icin yapmaniz gereken dizinin hashtagini aratmak olacak. 2013’te Turk insaninin DNA’sina cok uygun oldugunu dusundugumuz bu ikincil ekran kullanim yogunlugunun cok artacagini dusunuyoruz. 2012’de bekledigi cikisi yapamamis gozuken tivilog uygulamasinin 2013’te yukselebilmesini umuyoruz. Ikincil ekran uygulamasi konusunda yerel pazarda yeni ve yaratici fikirlerin hayata gecmesini bekliyoruz.
  • HD kanal sayisi daha da artacak/ 3D pek de parlayamayacak: Tum dunyada oldugu gibi HD kanal sayisinin ve cesitliliginin artmasini hatta pay-TV paltformlarina yeni dahil olan kanallarin cogunlugunun HD olmasini bekliyoruz. Diger taraftan LG’nin yaymaya calistigi 3D yayin konusunda sonuk bir yil gecebilecegini degerlendiriyoruz.
  • Pay-TV oyunculari arasinda veya yabanci bir oyuncu tarafindan Birlesme & Satin alma olabilir mi? : Her sektorde oldugu gibi cetinlesen rekabet kosullari ve yuksek karlilik/buyume beklentileri,  sektorde bir satin alma veya birlesme ile sonuclanabilir mi?  Turk Telekom guclu finansal yapisi ile diger oyunculardan birini yutmak isteyebilir mi veya devlet sirketi Turksat’in TV bolumu ozellestirilebilir mi, ozel sektor sirketlerinden biri tarafindan satin alinabilir mi? Bunlari yasayarak gorecegiz.

Güncelleme: 

Değerli okuyucumuz Özgür Coşar linkedin üzerinden isabetli bir hatırlatma yaptı, aynen buraya taşımak istedim:  (Ben kişisel olarak sayısal karasal yayının ve uyumlu cihazların 2013’te de deneysel seviyede kalacağını öngörüyorum )

  •  “2013, eğer planlarda bir aksama yaşanmazsa, sayısal televizyon yayınlarına karasal ortamda da erişilebilen bir yıl olacak. DVB-T2 ile birlikte T2-IPTV hibrit alıcılarının piyasada yer alacağını ve linear tv yayınlarının büyük bölümünün T2’den isteğe bağlı yayınların IP’den gönderileceği bir model ile karşılaşacağımızı düşünüyorum.”

3D tech – Süper Lig 3D içeriği – Digiturk – LG işbirliği üzerine düşünceler…

Digiturk Pazarlama VP’si Çağrı Dönmez dünkü Beşiktaş – GS maçından önce yaptığı açıklamada Digiturk’ün her hafta en az 1 maçı 3D yayınlayacağını ifade etti.  En baştan söyleyeyim, ben kişisel olarak evdeki 3D’ten haz etmiyorum. (Tivilogy, 3D teknolojisi ile daha önce yayınladığı bu bağlantıdaki yazıya göz atmanızı tavsiye ediyor. )

Konuyla ilgili haber video’sunu bu bağlantıda izleyebilirsiniz.

Yapılan açıklamada özetle deniyor ki;

  • Her hafta en az 1 Spor-Toto lig maçı 3D olarak yayınlanacak. (Ayrıca 399. kanaldan 3D film, konser ve belgesel içeriklerinin sunulacağı hatırlatılmış.)
  • 3D yayın için, 3D içerikle birlikte 3D destekleyen bir televizyona ve uygun gözlük setine ihtiyaç duyulduğu hatırlatılıyor.
  • Premier Lig ve La Liga’dan sonra 3D maç yayınlanı yapılan 3. lig Türkiye Spor Toto Ligi olmuş. Burada Lig TV’nin yayıncılıktaki yenilikçiliğine vurgu yapılıyor.

 

Gelelim konunun arka bahçesine.  Başta da söylediğim gibi evdeki 3D’den hoşlanmıyorum, çünkü bence 3D deneyimi toplam bir deneyim, ışığıyla, içeriğin tarzıyla, ses sistemiyle, ekranın büyüklüğüyle vs. Sinemadaki özel bazı göserimler dışında (Avatar, Spiderman vs.) tercih etmiyorum.  Aşağıdaki fotoğrafı bir arkadaşım facebook’ta paylaştı. Onun olurunu aldıktan sonra yayınlıyorum. Komik gözükmüyorlar mı 🙂

Lig TV ekibinin spor yayıncılığında biriktirdiği tecrübe elbette takdire şayan. Yayın sırasındaki görseller, yazılımlar, yeni teknolojilere uyum gibi konularda zaten rakipsizler. Diğer taraftan farkettiyseniz Dönmez “Sponsorumuz LG” ifadesini kullanıyor. Gelin Digiturk ile LG arasındaki bu işbirliğinin arkasında yatan motivasyon hakkında fikir yürütelim.

Öncelikle LG Türkiye’nin 3D pazarında oldukça iddaalı olduğunu, Samsung ile girdiği rekabette 3D TV’leri ile farklılaşmaya çalıştığını gözlemliyoruz. Samsung ise yeni nesil Smart TV’leri ile “içgüdüsel human interaction” teknolojisini temel değer önermesi olarak ortaya koyuyor. Peki LG’nin yeni 3D TV’ler satabilmesi için neye ihtiyacı var ? Elbette 3D içeriğe. Yüksek bant genişliğine ihtiyaç duyduğu için Tivibu benzeri IP üzerinden servis sağlayan pay-TV operatörleri ile işbirliği zorlaşıyor.  LG için Digiturk en güçlü seçenek. Aslında en az 3D içerik üretimi kadar önemli başka bir konu da 3D içerik yayınlıcılığı. 3D yayıncılığın maliyeti hiç de düşük değil. Artık standartlaşan (side-by-side) formatında yapılan yayın Full HD bir içeriğe göre yaklaşık 2 kat bant genişliğine ihtiyaç duyuyor. Transmisyon maliyetlerini tahmin edebilirsiniz. Bunların yanında içeriğin üretilmesi için gerekli kamera benzeri ekipmanlar için gerekli yatırımı da tahmin etmek güç değil.

Tüm bunlar göz önüne alındığında, Digiturk’ün LG’nin sponsorluğu olmadan, onun desteğini almadan doğrudan geri dönüşü de olmayacak bir yatırıma girmesi makul de olmazdı zaten. Bunlara ek olarak LG Smart TV’lerdeki Lig TV app gibi farklı alanlarda da işbirliği var iki firmanın.

Siz ne düşünüyorsunuz? 3D yayıncılık yaygınlaşacak mı? 3D-ready TV almayı düşünüyor musunuz? HD teknolojsine geçisin oldukça yavaş ilerlediği düşünüldüğünde 3D’nin evlerimizde yaygınlaşabileceğine inanıyor musunuz?

 

 

3D TV: Gerçeklik algısına doğru bir adım daha…

TV sektörünün tarihsel gelişimine baktığımız zaman her geçen gün videonun gerçekliğe bir adım daha yaklaştığını görüyoruz. Siyah-beyaz TV’den renkli TV’ye, analogdan dijitale, SD görüntü kalitesinden 5 kata kadar daha detaylı HD görüntü formatına geçiş ve şimdi de hızla yaygınlaşan 3 boyutlu görüntü teknolojisi. Bu hızlı ilerleme belki de yeni TV satışlarını artırmak için TV üreticilerinin hummalı çalışmalarının bir sonucudur. Çünkü bu teknolojik sıçramaların hepsinde TV’ler geriye uyumlu olmadığı için yeni ve pahalı bir TV satın alma ihtiyacı doğdu.

3D içerik izleyebilmek için ihtiyacınız olanlar :

  • 3D içerik (TV yayını, 3D Blu-ray, 3D oyunlar vb.)
  • 3D TV  (ör.: Samsung C750)
  • 3D gözlük
Biz insanlar dünyayı 3 boyutlu olarak görürüz. Sağ ve sol gözümüze farklı açılardan gelen 2 boyutlu görüntüler beyin tarafından birleştirilir. Böylece derinlik algısı oluşur ve objeler 3 boyutlu olarak görülmüş olur. Aslında 3 boyutlu gören gözlerimiz değil beynimizdir. İnsanın tek gözü olsaydı dünyayı iki boyutlu algılardı, derinlik hissi oluşmazdı. 3D TV yayınının ve sinemaların mantığı da buna dayanıyor. Durağan bir resmi her göze farklı açılarla ayrı ayrı göstererek beyin gördüğü resimde bir derinlik varmış gibi kandırılıyor. Stereoscopy adı verilen bu teknikle saniyede en az 120 tane resim sağ ve sol göz için ayrı ayrı dönüşümlü olarak gösteriliyor. Bu iki farklı açıdan çekilmiş resimleri çıplak gözle baktığımızda bulanık olarak görüyoruz. Bu bulanıklığı gidermek için de 3D gözlükler kullanılıyor.

TV ile gözlük arasında infrared veya bluetooth ile bir haberleşme gerçekleşiyor. TV, gözlüğe sinyal gönderek görüntüyü hangi göz için gösteriyorsa gözlüğün diğer camının kapatılmasını sağlıyor. Böylece dönüşümlü olarak sağ göz için olan görüntünün sadece sağ göz tarafından hemen arkasından da sol göz için görüntünün sadece sol göz tarafında görüntülenmesi sağlanıyor. Bu dönüşümlü görüntülenme çok yüksek hızla gerçekleştiği için gözümüz gözlüğün bir tarafının kapandığını farkedemiyor. Böylece çıplak gözle bulanık görülen görüntü gözlükle derinlik algısı kazanmış oluyor.

Dünyada 3D teknolojisi hızla yayılıyor. İngiltere’de Sky ve Virgin Media Ekim 2010’dan beri 3D yayın yapmaya başladılar. Sky HD müşterileri 3D ready TV ve gözlükle Premier Lig maçlarını 3D izleyebiliyorlar.

BBC, 2012 Londra Olimpiyatlarında yayınlarının bir kısmını 3D yapmayı planladığını açıklamıştı. Türkiye’de Teledünya ve Digiturk 3D yayına başladılar. 3D hızla yayılırken evde gözlükle TV izlemeye alışmak çok da kolay olmayacak gibi. Zaten tüm içeriklerin değil spor, film gibi özel içeriklerin 3D olmasını beklemek mantıksız olmaz. Beyni kandırıyor olmanın sonuçları olarak 3D deneyimi sonrasında baş ağrısı gibi yan etkiler oluşabiliyor. Özellikle epilepsi hastalarının ve küçük çocukların 3D içerik izlemeden önce doktora danışmaları ve uzun süre kesintisiz 3D içerik izlememeleri öneriliyor.

Sizi bilmem ama Avatar’ın tadı benim damağımda kaldı. Hem masalsı hem de olabildiğince gerçek bir deneyimdi. 3D TV içeriğinin hızla artması dileğiyle…