TV teknolojisinde yeni kilometre tasi: 4K-Ultra HD-Bolum 1

TV yayinciligi ilk olarak siyah-beyaz olarak basladi. Daha sonra renkli yayin ve renkli TV’lere gecildi. Analog yayinin yerini sayisal(dijital) yayin aldiginda TV teknolojilerinde yeni bir kilometre tasini geride birakmis olduk. Sonrasinda 2000’li yillarda HD TV hayatimiza girdi. Bugun SD- HD gecisini tam olarak bitmis diyemeyiz ama Turksat uydusunda onlarca HD kanal var. 

Bugunlerde TV ekran cozunurlugunde yeni bir kirilim noktasindayiz. Artik HD yayinina gore 4 kat daha fazla detay sunabilen 4K, diger adiyla Ultra HD yayindan bahsedebiliyoruz.

Elbette bu konu cok kapsamli ve sadece tek bir blog yazisi ile ele alinamayacak kadar detayli. O yuzden bu konudaki paylasimlarimi bir yazi dizisi olarak planladim.

4k-resolution-on-eyes

Oncelikle 4K yayini  (ben Ultra HD yerine 4K demeyi tercih ediyorum, ozel bir sebebi yok, daha kolayima geliyor sanirim :)) TV ekraninda izleyebilmek icin gerekli onsartlar ile baslayalim:

  • 4K cozunurlukte TV : 4K standarti olarak p30 degil p60 formati secildi. Bu formati desteyebilen HDMI protokolu de  HDMI 2.0, HDMI 1.4 p60 destekleyemiyor. O yuzden yeni 4K TV alacaksaniz HDMI 2.0 destegi olduguna emin olunuz. HDMI 1.4 TV ile de 4K yayin izleyebilirsiniz ama TV”niz p60’a cikamaz. Yeni model 4K TV setlerin cogu HDMI 2.0 destekliyor zaten.

 

  • 4K decoder: HD yayinda oldugu gibi 4K cozunurlukle beraber hayatimiza yeni bir sikistirma teknolojisi dahil oldu: HEVC . Bir onceki nesil teknolojiye (H.264) yaklasik %50 daha iyi sonuc veriyor. Bunun yaninda Google da Vp9 adinda yeni bir format uzerinde calisiyor. Buyuk ihtimalle HEVC defacto olacak ama ozellikle YouTube’daki 4K iceriklerin VP9 ile encode edilecegi bekleniyor. VP9 ucretsiz olmasi ile one cikarken HEVC canli yayinlarda daha iyi goruntu kalitesi sagliyor. Uzun lafin kisasi 4K ile beraber gelen yeni nesil sikistirma formatini decode edebilecek uygun bir chipset ve donanim gerekiyor.

 

  • 4K icerik: Elbette 4K formatinda icerik olmadiktan sonra diger tum teknolojiler anlamsiz. 4K icerik canli kanal olabilecegi gibi VOD icerigi de olabilir. Canli kanaldaki 7/24 yayin akisini dolduracak kadar icerik saglamanin zorluklari goz onune alindiginda 4K icerik cesitliliginde VOD icerigin onden gidecegini dusunebiliriz. Netflix gectigimiz sene House of Cards ile 4K formatta dizi uretmeye basladi, onumuzdeki donemde 4K VOD icerik sayisinin hizla artmasini bekliyorum.

 

  • 4K iletmek icin uygun altyapi: Bu maddeye kadar olan ilk 3 onsart HD yayin icin olan sartlara cok benziyordu. HD yayini iletmek icin mevcut altyapi sartlari buyuk oranda yeterli olabiliyordu. Ancak 4K yayin iletmek icin ihtiyac duyulan bant genisligi HD yayini ile kiyas edildiginde basitce 2 kat daha fazla. (Yayin 4 kat daha fazla, sikistirma teknolojisi %50 verim artisi getiriyor) Netflix ornegin Ultra HD yayin icin 25 Mbit/s internet download hizi tavsiye ediyor. Benzer sekilde Subat ayinda test yayinina baslayan TRT 4K kanali da 30 Mbit/s de yayin yapiyor. Dolayisiyla 4K yayini iletmek icin yaklasik 25 – 30 Mbit/s civari bir internet altyapisina ihtiyac oldugunu dusunebiliriz. Iletim mecrasi uydu olacagi zaman da TRT 4K transpoderini referans alacak olursak 15000 symbol rate’e sahip bir transponder ihtiyacindan bahsedebiliriz. Acikcasi kablo mecrasindan yakin zamanda 4K iletim yapilabilecegine pek ihtimal vermiyorum. En guclu alternatifler uydu mecrasi ( 15.000 symbol rate’lik bir transponder temin etmek suretiyle) ve IP altyapisi gibi gozukuyor. IP teknolojisinin en avantajli tarafi scalable (olceklenebilir) olusu. Uydu mecrasinda her 4K kanal icin uydudan uygun bir frekans tahsis etmek gerekirken IP mecrasinda sadece encoder yatirimi yeterli olabiliyor. Bana kalirsa  4K yayni IP’den iletmek konusunda Turkiye’deki ISP’ler arasinda Turkcell Superonline, Turk Telekom’a gore cok daha avantajli bir pozisyonda cunku Superonline’in fiber abonelerinin tamami 4K yayini alabilecek altyapiya sahipken TT musterileri arasinda ADSL uzerinden internet baglantisi sahibi olanlarin icin 4K yayinini alabilmeleri neredeyse imkansiz gozukuyor.

Ikinci bolum ile devam edecegim. 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir